بر من كه اين را از امّت تو بردارم . و « 1 » فرمود : « لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها » « 2 » يعنى تكليف نمىكند خداى تعالى نفسى را مگر به آنچه بر آن به آسانى قادر باشد « 3 » . و از اين خبر ظاهر شد كه هرچه در تحت اختيار بنده نباشد و قدرت بر آن ندارد از خاطرهاى اضطرارى مؤاخذه و بازخواست ندارد . و از حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله مروى است كه : نُه چيز است كه از امّت من موضوع و ساقط شده و مؤاخذه ندارد : خطا كردن ، و فراموشى ، و آنچه را ندانند « 4 » ، و آنچه را طاقت نداشته باشند ، و آنچه را مضطرّ به آن باشند ، و آنچه را به جبر و اكراه كنند ، و آنچه را شوم « 5 » شمرند « 6 » از فال بد زدن ، و آنچه به خاطر رسد در باب آفرينش مردم از خير و شرّ و حسد داشتن مادام كه به زبان يا دست ظاهر نشود « 7 » . و از امام محمّد باقر « 8 » يا جعفر صادق عليهما السلام « 9 » روايت است كه : خداى عزّ وجلّ « 10 » گردانيده است از براى حضرت آدم در ذرّيّت و نسل او اين را كه هركسى « 11 » قصد طاعتى بنمايد و بجاى نياورد از براى او يك ثواب نوشته شود . و اگر بجاى آورد « 12 » ده ثواب نوشته شود . و هركه قصد معصيتى بكند و بجاى نياورد بر او گناهى نوشته نشود . و هرگاه بجاى آورد يك گناه بر او نوشته شود « 13 » . و در روايتى ديگر وارد است كه : هرگاه بنده گناهى بكند مهلت داده مىشود از

--> ( 1 ) . a - و . ( 2 ) . بقره : 286 . ( 3 ) . الاحتجاج 1 : 327 . ( 4 ) . ندانند / a نمىدانند . s - و آنچه را ندانند . ( 5 ) . شوم / m شام . a شام و شوم . ( 6 ) . m + و . ( 7 ) . الكافي 2 : 463 ح 2 . ( 8 ) . s a + عليه السلام . ( 9 ) . عليهما السلام / s a عليه السلام . ( 10 ) . عزّ وجلّ / a s تعالى . ( 11 ) . s + كه . ( 12 ) . آورد / s a آورده . ( 13 ) . الكافي 2 : 428 ح 1 . و مانند آن در التوحيد : 408 ح 7 .